Dấu ấn lực lượng văn hóa, văn nghệ trên chiến trường

       Sớm nhận thức được sức mạnh của mặt trận văn hóa tư tưởng, ngay từ những năm đầu chống Pháp (1946), các cơ quan Chính trị của Chiến khu 8 và Chiến khu 9 đã chú trọng sử dụng các loại hình văn nghệ, báo chí, tranh ảnh, điện ảnh và ca kịch lưu động để động viên tinh thần bộ đội và Nhân dân. Ban đầu là những Đoàn tuyên truyền lưu động mang theo sứ mệnh lấy tiếng hát át tiếng bom.

Đến tháng 7/1947, các đoàn tuyên truyền lưu động chính thức nâng cấp thành Đoàn Văn công Chiến khu 8 và Chiến khu 9. Họ đã sáng tạo nên những chương trình nghệ thuật mang đậm bản sắc văn hóa vùng sông nước Nam Bộ nhưng vẫn hừng hực khí thế chiến đấu. Đỉnh cao là chương trình phối hợp biểu diễn của Đoàn Văn công Chiến khu 8 và Chiến khu 9 vào cuối năm 1949 đầu năm 1950, để lại ấn tượng sâu đậm khiến Nhân dân hết lời ngợi ca: “Văn công Bộ đội Cụ Hồ, chiến đấu cũng giỏi, văn nghệ cũng giỏi”.

Hoạt động của các Đoàn Văn công mang tính linh hoạt và sáng tạo. Đi đến đâu, đoàn cũng tổ chức triển lãm tranh ảnh, biểu diễn những vở kịch ngắn, trích đoạn cải lương và vang lên các ca khúc cách mạng. Điều đặc biệt là các đêm văn nghệ đều thu hút nhiều người dân đón xem. Xen lẫn các tiết mục là những bản tin chiến thắng, những bài nói chuyện đầy sức thuyết phục.

Chính sức sống mãnh liệt của phong trào văn nghệ đã biến những vùng bưng biền khắc nghiệt như Đồng Tháp Mười, U Minh Hạ, U Minh Thượng không chỉ trở thành trung tâm đầu não chỉ huy quân sự, mà còn vươn mình thành Trung tâm văn hóa của cả khu vực ĐBSCL. Nơi đây đã trở thành bến đỗ, quy tụ nhiều văn nghệ sĩ tài danh của dân tộc sẵn sàng đi theo tiếng gọi của kháng chiến.

Không chỉ là những cán bộ, diễn viên các Đoàn Văn công còn là những chiến sĩ thực thụ. Khi có lệnh hoặc khi đụng độ địch, bản thân các đoàn cũng trực tiếp cầm súng tham gia chiến đấu. Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, lịch sử đã ghi nhận sự hy sinh quên mình của lực lượng văn hóa nghệ thuật. Hầu hết các đơn vị Văn công, Điện ảnh, Báo chí đều hành quân ra phía trước, bám sát các mũi tiến công vào đô thị để phục vụ. Khi bị địch phản kích, họ đã chiến đấu như những người lính thực thụ và nhiều đồng chí đã anh dũng ngã xuống ngay trên chiến hào.

Truyền thống ấy tiếp tục được tiếp nối trong giai đoạn bảo vệ biên giới Tây Nam và thực hiện nghĩa vụ quốc tế giúp Bạn Campuchia. Mặc cho khí hậu khắc nghiệt, bệnh sốt rét hoành hành và địa hình rừng núi hiểm trở, Đội chiếu phim và Đoàn Văn công vẫn kiên cường bám trụ. Những buổi chiếu phim, những đêm giao lưu văn nghệ nơi phum sóc không chỉ đáp ứng nhu cầu tinh thần, mà còn trở thành sợi dây tình cảm gắn kết bền chặt tinh thần đoàn kết quốc tế./.