Đồng bằng sông Cửu Long – Vùng đất lịch sử giàu truyền thống văn hóa và cách mạng (*)

Vùng đất lịch sử giàu truyền thống văn hóa và cách mạng

Trong lịch sử dựng nước và giữ nước hàng ngàn năm của dân tộc, ông cha ta bằng mồ hôi, xương máu của nhiều thế hệ đã xây dựng nên một đất nước Việt Nam độc lập, tự do và thống nhất, trong đó có vùng đất Đồng bằng sông Cửu Long, phần lãnh thổ cực nam của Tổ quốc, một địa bàn chiến lược – vùng đất lịch sử giàu truyền thống văn hóa và cách mạng.

Địa bàn Quân khu 9 có diện tích 36.024,7 km². Thiên nhiên ban tặng vùng đất này vừa có đồng bằng, đồi núi, vừa có biển, đảo. Đồng bằng chiếm diện tích lớn trên 85%, địa hình trống trải, sông ngòi chằng chịt, đất đai màu mỡ, dân cư đông đúc, lương thực, thực phẩm dồi dào, là vựa lúa lớn nhất cả nước. Đồi núi nằm tập trung khu vực Tứ giác Long Xuyên thuộc hai tỉnh Kiên Giang và An Giang (nay thuộc tỉnh An Giang). Rừng tràm và rừng đước phát triển tập trung ở vùng sình lầy Đồng Tháp Mười, U Minh và vùng ngập mặn ven biển Năm Căn, Cà Mau.

Với đặc điểm địa hình trên, địa bàn Quân khu có nhiều thuận lợi trong tổ chức các căn cứ địa cách mạng, xây dựng hậu phương chiến lược, nên cũng là mục tiêu chiến lược mà các thế lực xâm lược tập trung bình định, đánh chiếm. Đồng Tháp Mười, U Minh đã trở thành căn cứ địa nổi tiếng của cả nước, vừa là trung tâm phát triển, bảo vệ lực lượng, xây dựng tiềm lực cho các cuộc kháng chiến; vừa là trung tâm đầu não lãnh đạo, chỉ huy các cuộc khởi nghĩa và phong trào kháng chiến của Đồng bằng sông Cửu Long và Nam Bộ.

Khí hậu trên địa bàn thuộc vùng nhiệt đới gió mùa. Hàng năm, hình thành rõ rệt hai mùa mưa, nắng. Điều kiện khí hậu rất thuận lợi cho sinh hoạt và phát triển nông nghiệp. Tuy vậy, Đồng bằng sông Cửu Long là địa bàn chịu tác động rất lớn của biến đổi khí hậu, như ngập lụt, khô hạn, xâm nhập mặn,v.v..

Với ba mặt giáp biển, địa bàn Quân khu 9 có bờ biển dài 743 km, vùng biển rộng, có lãnh hải tới 150.000 km², trong đó có 147 hòn đảo, 5 quần đảo (Hải Tặc, Thổ Chu, Bà Lụa, An Thới, Nam Du). Vùng biển Quân khu có vị trí chiến lược quan trọng cả về kinh tế và quốc phòng - an ninh. Đây là đầu mối giao lưu hàng hóa quốc tế, có tiềm năng to lớn về kinh tế biển. Với hệ thống sông ngòi chằng chịt, kết hợp với đường biển, trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, Đảng ta đã tổ chức Đường Hồ Chí Minh trên biển, kịp thời chi viện sức người, sức của từ hậu phương lớn miền Bắc cho tiền tuyến lớn miền Nam. Đây là những con đường huyền thoại mang ý chí và khát vọng độc lập, tự do, thống nhất Tổ quốc của dân tộc ta, một sáng tạo tuyệt vời của Đảng ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Bước vào thời kỳ đổi mới, Đồng bằng sông Cửu Long đang phát huy các tiềm lực, thế mạnh của mình, có những đóng góp to lớn trong quá trình mở cửa và hội nhập của đất nước. Vùng đồng bằng sông nước phía Nam này không chỉ là vùng đất có nguồn lực sinh thái to lớn đầy tiềm năng, mà còn là một vùng đất lịch sử có truyền thống văn hóa mang đậm sắc thái văn hóa vùng sông nước Nam Bộ với những giá trị nhân văn sâu sắc.

     Lịch sử hình thành và phát triển các đơn vị hành chính trên địa bàn Quân khu 9 có nhiều biến động. Đến nay Vùng ĐBSCL có 05 tỉnh, thành gồm: TP Cần Thơ, tỉnh Đồng Tháp, An Giang, Cà Mau và Vĩnh Long. Tổng dân số đến nay gần 17 triệu người, chiếm 21% dân số cả nước, là vùng nhiều dân tộc, có 4 dân tộc chính; trong đó, người Kinh chiếm 90%, còn lại là người Khmer, người Hoa và người Chăm. Các dân tộc chung sống, đoàn kết, gắn bó cùng nhau xây dựng quê hương, đất nước. Tuy nhiên, trong từng thời kỳ phát triển, các thế lực thù địch luôn tìm cách kích động, lôi kéo, mua chuộc nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. Đồng bằng sông Cửu Long cũng là vùng có nhiều tôn giáo, chiếm khoảng 32% dân số trong vùng, hoạt động của các tôn giáo nói chung là đúng tôn chỉ, giáo luật, đoàn kết, hướng thiện, tốt đời đẹp đạo, đã có nhiều đóng góp xứng đáng trong sự nghiệp giải phóng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; nhiều nhà tu hành, chức sắc đã hiến cả tài sản, tính mạng mình cho cách mạng. Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã khẳng định: “Hiếm nơi nào như ở đây, mà cả những nhà tu hành đắc đạo cũng đã hiến hết tất cả tài sản của mình cho sự nghiệp kháng chiến và lôi kéo cả cộng đồng tôn giáo của mình đi theo kháng chiến” (Tây Nam Bộ kháng chiến, tập 1. Nxb Chính trị quốc gia, H, 2008, tr16).

Với đặc điểm trên, các thế lực thù địch luôn tìm cách lợi dụng kích động, lôi kéo một số chức sắc, tín đồ chống lại lợi ích của Nhân dân, đi ngược lại con đường phát triển của dân tộc. Tuy vậy, hầu hết người dân sống trên mảnh đất này đều cần cù trong lao động, khẳng khái, cương trực, giàu lòng yêu nước, có truyền thống đoàn kết, kiên cường, bất khuất chống giặc ngoại xâm, không chịu khuất phục trước cường quyền, bạo lực và bất công. Đó chính là tính cách con người Việt Nam ở Nam Bộ, một đóng góp cơ bản, quan trọng đầy tính nhân văn của nền văn hóa sông nước, đất nước, con người Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, góp phần làm phong phú truyền thống văn hóa cao đẹp con người Việt Nam. Một trong những đặc trưng nổi bật văn hóa Nam Bộ, văn hóa sông nước Đồng bằng sông Cửu Long, là lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần chiến đấu ngoan cường, dũng cảm chống giặc ngoại xâm.

Để giữ vững độc lập, chủ quyền, đất nước bình yên trên mảnh đất này, cùng với cả nước, quân dân Đồng bằng sông Cửu Long đã phải nhiều lần đứng lên cầm vũ khí chống giặc ngoại xâm. Tiêu biểu như trận đại chiến, quyết chiến Rạch Gầm - Xoài Mút (Mỹ Tho). Năm 1785, theo cầu viện của Nguyễn Ánh, vua Xiêm tổ chức 5 vạn quân sang xâm lược nước ta. Quân và dân ta dưới sự chỉ huy thiên tài của người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ, tổ chức một trận quyết chiến chiến lược, diệt 4 vạn tên, lập nên một trong những chiến thắng vang dội trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta.

Năm 1858, thực dân Pháp xâm lược nước ta, hòa chung với phong trào kháng chiến của cả nước, quân dân Nam Bộ, quân dân Đồng bằng sông Cửu Long nhất tề đứng lên đánh Pháp, bảo vệ độc lập tự do của Tổ quốc. Tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Trương Định, giương cao ngọn cờ “Bình Tây”, được Nhân dân ủng hộ đông đảo, nghĩa quân đã chiến đấu dũng cảm, lập nhiều chiến công, góp phần làm thất bại âm mưu “đánh nhanh, thắng nhanh” của thực dân Pháp. Tiếp đó là các phong trào kháng chiến của Nguyễn Trung Trực, Thủ Khoa Huân, tập hợp lực lượng nổi dậy ở Gò Công, Tân An; Quản Chơn khởi nghĩa ở Mỹ Tho; Phan Tôn, Phan Liêm khởi nghĩa ở Bến Tre; Thiên Lộ Dương, Đốc Binh Kiều nổi dậy ở Đồng Tháp Mười; hai anh em Đỗ Thừa Luông, Đỗ Thừa Tư nổi dậy ở U Minh; Ông Chương khởi nghĩa ở Sóc Trăng…. Thái độ khẳng khái của Nguyễn Trung Trực: “Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam, thì mới hết người Nam đánh Tây”, đã thể hiện quyết tâm sắt đá, ý chí hiên ngang, bất khuất, không chịu làm nô lệ của người dân Đồng bằng sông Cửu Long quyết giữ vững độc lập tự do của Tổ quốc.

Bước sang thế kỷ thứ XX, phong trào yêu nước giải phóng dân tộc ở nước ta có bước phát triển mới, nhất là khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, chịu trách nhiệm trước lịch sử, lãnh đạo cách mạng nước ta. Dưới sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng, phong trào cách mạng sục sôi trong cả nước. Tại Nam Kỳ, ngày 23 tháng 11 năm 1940, đông đảo các tầng lớp Nhân dân của 17/21 tỉnh, thành, đã đoàn kết nhất tề nổi dậy kéo vào các trung tâm chính trị đấu tranh với địch, đòi dân sinh, dân chủ, đòi tự do, cơm áo, đòi chính quyền về tay Nhân dân. Tuy bị địch dìm trong biển máu, song cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ đã tạo ra một cơn bão táp cách mạng làm rung chuyển bộ máy cai trị của thực dân Pháp không chỉ ở Nam Kỳ mà còn trong phạm vi cả nước.

Trước những vận động, phát triển mau lẹ của phong trào cách mạng thế giới, thời cơ giải phóng dân tộc đã tới. Chấp hành mệnh lệnh Ủy ban khởi nghĩa của Tổng bộ Việt Minh và lời kêu gọi của Hồ Chủ Tịch, toàn dân nước Việt Nam đã nhất tề nổi dậy làm nên cuộc Cách mạng Tháng Tám long trời, lở đất, đập tan chế độ đô hộ, áp bức, bóc lột hàng trăm năm của thực dân phong kiến, giành chính quyền về tay Nhân dân.

Cùng với cả nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng, mà trực tiếp là Xứ ủy Nam Bộ, Liên Tỉnh ủy Hậu Giang và các Tỉnh ủy, lớp lớp thanh niên Cứu quốc, thanh niên Tiền phong, các đội tự vệ, xung kích, hỗ trợ cho hàng triệu quần chúng Đồng bằng sông Cửu Long tay dao, tay phảng cùng với tầm vông, giáo mác, giương cao Cờ đỏ sao vàng nổi dậy khắp các thành thị và nông thôn. Chỉ trong 6 ngày (từ ngày 23 đến 28-8-1945), cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền về tay Nhân dân trên vùng đất cực Nam của Tổ quốc đã giành thắng lợi hoàn toàn.

Với thắng lợi vẻ vang này, quân dân Đồng bằng sông Cửu Long cùng với cả nước đã ghi thêm một chiến công chói lọi trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, mở ra một thời đại mới – thời đại Hồ Chí Minh quang vinh, một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên xây dựng và bảo vệ Tổ quốc theo con đường chủ nghĩa xã hội, con đường mà Đảng, Bác Hồ và Nhân dân ta đã chọn.

Gắn liền với quá trình ra đời, phát triển, trưởng thành của lực lượng vũ trang Quân khu, Đảng bộ Cục Chính trị đã lãnh đạo, chỉ đạo cơ quan, đội ngũ cán bộ chính trị làm tham mưu cho Đảng ủy - Bộ Tư lệnh Quân khu và tiến hành công tác đảng, công tác chính trị luôn bám sát thực tiễn, phát huy cao nhất những giá trị truyền thống văn hóa và cách mạng của Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là một trong những nhân tố cơ bản nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác đảng, công tác chính trị; xây dựng Đảng bộ trong sạch vững mạnh và cơ quan chính trị vững mạnh toàn diện xuyên suốt qua các thời kỳ cách mạng./.

Còn tiếp…