Cánh én giữa bầu trời Tổ quốc - Kỳ 1: “Thia lia” giữa biển lửa

Kỳ 1: “Thia lia” giữa biển lửa

Trong căn nhà nhỏ của ông Nguyễn Anh Sơn ngụ phường Tân Xuyên, tỉnh Cà Mau, những tấm ảnh đã ngả màu thời gian, những lá thư cũ và hàng trăm trang tư liệu được nâng niu gìn giữ như báu vật. Mỗi lần lật giở quyển sổ dày trên 230 trang, ký ức về người em trai là Anh hùng phi công, Liệt sĩ Nguyễn Văn Bảy (B) lại hiện về vẹn nguyên trong lòng người thân và đồng đội.

    Mệnh lệnh từ biển

Trong lịch sử Không quân Việt Nam thời kháng chiến chống Mỹ cứu nước có hai Anh hùng phi công cùng mang tên Nguyễn Văn Bảy. Cả hai đều là người miền Nam tập kết ra Bắc, cùng họ, cùng tên và cùng chữ lót. Để tránh nhầm lẫn, đồng đội gọi người quê Đồng Tháp là Nguyễn Văn Bảy (A), còn người con của Cà Mau là Nguyễn Văn Bảy (B).

Nếu Nguyễn Văn Bảy (A) trở thành huyền thoại với thành tích bắn rơi 7 máy bay địch thì Nguyễn Văn Bảy (B) lại ghi dấu bằng một chiến công rất đặc biệt: Điều khiển chiếc MiG-17 ném bom đánh trúng tàu khu trục của Hạm đội 7 Hải quân Mỹ bằng kỹ thuật “ném bom thia lia” trên mặt biển.

Đầu năm 1972, chiến trường miền Nam diễn biến ngày càng quyết liệt. Sau nhiều thất bại, Mỹ tăng cường sử dụng hải quân và không quân đánh phá miền Bắc, tập trung khu vực từ Hà Tĩnh trở vào nhằm cắt đứt các tuyến chi viện chiến lược. Trước tình hình đó, Bộ Quốc phòng giao Quân chủng Phòng không - Không quân nghiên cứu phương án phối hợp với Hải quân tiêu diệt tàu chiến Mỹ.

Đây là nhiệm vụ mới. Máy bay MiG-17 vốn được thiết kế cho nhiệm vụ không chiến, chưa từng được sử dụng để đánh tàu. Muốn hoàn thành nhiệm vụ, phi công phải làm chủ kỹ thuật bay cực thấp trên biển, tính toán chính xác từng mét độ cao, từng giây tiếp cận mục tiêu và thời điểm cắt bom. Một tổ bay được tuyển chọn để huấn luyện chuyên sâu dưới sự hướng dẫn của chuyên gia Cuba, trong đó có các phi công Lê Xuân Dị, Nguyễn Văn Lục và Nguyễn Văn Bảy (B). Đại tá Nguyễn Văn Lục, từng nhận xét: “Bay trên đất liền còn có núi, sông, làng mạc để xác định phương hướng. Còn trên biển chỉ có nước và trời. Nếu không đủ bản lĩnh, rất dễ mất cảm giác độ cao”. Thế nhưng, chính trong điều kiện khắc nghiệt ấy, những phi công Việt Nam đã tìm ra một cách đánh táo bạo. Thay vì thả bom từ trên cao, họ đưa máy bay xuống thấp, để bom chạm mặt nước, nảy lên như viên đá được người dân quê “thia lia” trên sông rồi lao thẳng vào mạn tàu. Một ý tưởng táo bạo nhưng đòi hỏi sự chính xác gần như tuyệt đối. Sai một chút, bom sẽ chìm xuống biển hoặc chiếc MiG sẽ trở thành mục tiêu giữa lưới lửa dày đặc của Hạm đội 7.

    17 phút lịch sử

Chiều 19/4/1972, biển Quảng Bình phủ một lớp sương mỏng. 16 giờ, những loạt pháo đầu tiên từ Hạm đội 7 của Mỹ bắt đầu bắn vào Đồng Hới. Tại sân bay dã chiến, biên đội gồm phi công Lê Xuân Dị và Nguyễn Văn Bảy (B) nhận lệnh xuất kích. Theo lời kể của Đại tá Lê Xuân Dị, sau khi cất cánh, cả hai hạ thấp độ cao, men theo cửa sông Gianh hướng ra biển. Không lâu sau, ánh chớp từ các tàu chiến Mỹ xuất hiện trước mũi máy bay. Biên đội MiG-17 vẫn bình tĩnh hạ thấp độ cao xuống còn khoảng 20 mét so với mặt biển. Khi khoảng cách đủ gần, Đại tá Lê Xuân Dị phát lệnh: Cắt bom! Hai quả bom rời giá treo, lao xuống mặt nước rồi bật lên theo đúng quỹ đạo đã tính toán. Chỉ trong khoảnh khắc, một quả đánh trúng phần mũi chiếc kỳ hạm USS Oklahoma City. Một cột khói lớn bốc cao giữa biển.

Trong khi đó, Nguyễn Văn Bảy (B) lại gặp tình huống khó hơn. Mục tiêu xuất hiện quá gần. Nếu cắt bom ngay, khả năng trúng đích rất thấp. Chỉ cần chậm vài giây, chiếc MiG sẽ lọt sâu vào giữa đội hình hạm tàu đối phương. Nguyễn Văn Bảy (B) quyết định bay vượt qua mục tiêu. Đó là một quyết định đầy bản lĩnh. Đồng nghĩa với việc anh phải quay trở lại giữa lưới lửa phòng không dày đặc của nhiều tàu chiến Mỹ. Theo lời kể của Đại tá Lê Xuân Dị, khi ấy Nguyễn Văn Bảy (B) gần như ở giữa đội hình các chiến hạm. Tên lửa và pháo bắn thẳng liên tục hướng lên bầu trời. Trong điều kiện ấy, anh vẫn bình tĩnh điều khiển chiếc MiG-17 hạ thấp xuống chỉ còn khoảng 10-20 mét trên mặt biển. Chiếc máy bay lao đi với tốc độ gần 800 km/giờ. Khoảng cách tới mục tiêu nhanh chóng được rút ngắn. 2.000 mét... 1.000 mét... 800 mét... 500 mét... Toàn bộ thân tàu đã nằm trọn trong kính ngắm. Nguyễn Văn Bảy (B) quyết đoán cắt bom. Hai quả bom lao xuống mặt biển, nảy lên rồi cắm thẳng vào mạn chiến hạm USS Higbee. Ngay sau đó là tiếng nổ dữ dội. Kho đạn phía sau tàu phát nổ. Lửa và khói cuồn cuộn bao trùm chiến hạm. Từ buồng lái, Nguyễn Văn Bảy (B) báo cáo ngắn gọn: Hải Âu 2 đánh trúng, chiến hạm Mỹ đã bốc cháy!

Bằng kỹ năng cơ động điêu luyện, cả hai chiếc MiG-17 lần lượt thoát khỏi vùng hỏa lực, trở về sân bay an toàn chỉ vỏn vẹn 17 phút. Chiến công này không chỉ đánh dấu lần đầu tiên Không quân Việt Nam tấn công trực tiếp lực lượng hải quân Mỹ trên biển, mà còn thể hiện sự sáng tạo trong nghệ thuật quân sự Việt Nam. Kỹ thuật “ném bom thia lia” bằng máy bay MiG-17 trở thành một cách đánh độc đáo, được nhiều nhà nghiên cứu quân sự nhắc đến khi nói về chiến tranh ở Việt Nam./.

Kỳ 2: Người anh hùng phía sau chiến công