.png){kind=small}
- Các luận điệu xuyên tạc về tự chủ chiến lược của Việt Nam không xuất hiện rời rạc mà thường được triển khai theo một “kịch bản” có chủ đích. Trước hết, các đối tượng cố tình đồng nhất tự chủ chiến lược với “tự cô lập”, độc lập với “đóng cửa”, không chọn bên với “đứng ngoài cuộc”, đa phương hóa, đa dạng hóa với “đu dây”. Từ đó, họ rêu rao Việt Nam theo đuổi đường lối “mơ hồ”, không phù hợp với bối cảnh cạnh tranh giữa các nước lớn; đồng thời cổ súy quan điểm quốc gia nhỏ muốn an toàn phải dựa vào cường quốc, muốn phát triển phải “chọn phe”.
Những lập luận trên là sự đánh tráo khái niệm, phủ nhận bản chất của tự chủ chiến lược. Thực chất, tự chủ chiến lược không đồng nghĩa với tự cấp, tự túc hay tách khỏi thế giới. Đó là năng lực tự xác định mục tiêu, lựa chọn con đường phát triển, bảo vệ lợi ích quốc gia – dân tộc và chủ động xử lý các vấn đề chiến lược trong điều kiện hội nhập sâu rộng. Tự chủ đòi hỏi phát huy nội lực, tranh thủ ngoại lực, chủ động thích ứng nhưng không lệ thuộc, hợp tác rộng mở nhưng không để bị chi phối, áp đặt từ bên ngoài.
Từ góc độ lý luận, quyền dân tộc tự quyết là nguyên tắc nền tảng của độc lập dân tộc. V.I. Lênin khẳng định quyền dân tộc tự quyết bao hàm quyền độc lập chính trị, quyền tự do phân lập về mặt chính trị khỏi dân tộc áp bức. Kế thừa và phát triển tư tưởng đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Muốn người ta giúp cho, thì trước hết mình phải tự giúp lấy mình đã”. Những quan điểm này khẳng định mối quan hệ thống nhất giữa độc lập, tự lực, tự cường và quyền làm chủ vận mệnh dân tộc.
Đối với Việt Nam, tự chủ chiến lược được thể hiện trên nhiều lĩnh vực, từ chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh đến văn hóa, xã hội và đối ngoại. Các lĩnh vực ấy gắn bó chặt chẽ, tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp đất nước giữ vững định hướng phát triển, nâng cao khả năng chống chịu trước tác động bên ngoài và chủ động ứng phó với các tình huống chiến lược. Vì vậy, tự chủ chiến lược không phải là đứng ngoài các tiến trình quốc tế, mà là chủ động tham gia với quyền tự quyết; không phải “đu dây”, mà là xử lý linh hoạt các mối quan hệ trên cơ sở nguyên tắc, lợi ích quốc gia – dân tộc và luật pháp quốc tế.
Thực tiễn quan hệ quốc tế cho thấy, phụ thuộc quá mức vào một đối tác, một thị trường hoặc một chuỗi cung ứng luôn tiềm ẩn nguy cơ tổn thương trước những biến động bên ngoài. Ngay cả các trung tâm quyền lực lớn cũng đang tăng cường năng lực tự chủ, củng cố nội lực và đa dạng hóa quan hệ. Điều đó cho thấy tự chủ không đối lập với hợp tác, mà là điều kiện để hợp tác bình đẳng, hiệu quả và bền vững. Vì thế, luận điệu cổ súy “chọn phe để an toàn” không chỉ xuyên tạc đường lối đối ngoại của Việt Nam, mà còn bỏ qua những quy luật vận động của đời sống quốc tế hiện đại.
Trong thời kỳ đổi mới, Việt Nam kiên định đường lối độc lập, tự chủ, đồng thời chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, mở rộng quan hệ đối ngoại và đa dạng hóa thị trường, đối tác. Qua đó, đất nước từng bước nâng cao vị thế, giảm thiểu sự phụ thuộc đơn tuyến và củng cố năng lực tự cường. Thực tiễn ứng phó với đại dịch Covid-19, duy trì ổn định kinh tế – xã hội, phục hồi và phát triển kinh tế cho thấy năng lực tự chủ của Việt Nam không chỉ là mục tiêu, mà đã từng bước trở thành năng lực hiện thực.
Bước vào giai đoạn mới, thế giới vận động nhanh theo xu hướng đa cực, đa trung tâm, trong khi cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, biến động kinh tế, công nghệ, chuỗi cung ứng và các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng đan xen. Trong bối cảnh đó, củng cố tự chủ chiến lược là yêu cầu khách quan để đất nước giữ vững ổn định, phát triển bền vững và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Kiên định độc lập, tự chủ trong đối ngoại, linh hoạt xử lý quan hệ với các đối tác, không tham gia liên minh đối đầu, đồng thời tăng cường nội lực và nâng tầm hội nhập là những định hướng phù hợp với lợi ích quốc gia – dân tộc.
Đáng chú ý, những kết quả phát triển kinh tế – xã hội, giữ vững ổn định vĩ mô và nâng cao vị thế quốc tế thời gian qua là cơ sở thực tiễn bác bỏ quan điểm cho rằng Việt Nam “không thể tự chủ” hoặc “buộc phải chọn phe”. Tuy nhiên, tự chủ chiến lược không phải trạng thái đã hoàn tất, mà là quá trình thường xuyên được củng cố bằng năng lực nội sinh, chất lượng quản trị, sức mạnh quốc phòng, an ninh và hiệu quả đối ngoại.
Vì vậy, nâng cao nhận thức về bản chất, vai trò và yêu cầu của tự chủ chiến lược là nhiệm vụ quan trọng của toàn hệ thống chính trị. Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần tỉnh táo nhận diện các luận điệu xuyên tạc, phân biệt rõ giữa hợp tác và lệ thuộc, giữa hội nhập chủ động và phụ thuộc chiến lược; đồng thời củng cố niềm tin vào đường lối độc lập, tự chủ của Đảng, phát huy tinh thần tự lực, tự cường, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để xây dựng, phát triển đất nước.
Tự chủ chiến lược không chỉ là phương thức bảo vệ quyền tự quyết quốc gia, mà còn là nền tảng để Việt Nam chủ động nắm bắt thời cơ, vượt qua thách thức và vững vàng tiến lên trong kỷ nguyên mới./.
